Nữ tướng Bùi Thị Xuân

Bùi Thị Xuân là nữ tướng thời Tây Sơn, người thôn Phú xuân, xã Bình Phú, huyện Bình Khê, tỉnh Nghĩa Bình, nay là thôn Xuân Hòa, xã Bình Phú, huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định. Bà là cháu của Thái sư Bùi Đắc Tuyên, là vợ của quan Thái phó Trần Quang Diệu, một danh tướng thời Tây Sơn. Năm 16 tuổi, Bùi Thị Xuân theo nghĩa quân Tây Sơn xã thân vì nghiệp lớn chống lại cường hào, địa chủ và tập đoàn Nguyễn Ánh. Nhận thấy tài năng và đức độ của Bùi Thị Xuân, Nguyễn Huệ đã phong cho bà làm tướng thống soái đội nữ binh năm ngàn người. Là người có tài điều khiển voi, Bùi Thị Xuân còn chỉ huy đội chiến tượng của Tây Sơn. Dưới ngọn cờ của phong trào Tây Sơn và Anh hùng áo vải Nguyễn Huệ, Bùi Thị Xuân luôn thể hiện rõ sự tinh thông võ nghệ và sự can đảm, cùng chồng ra trận lập nhiều công lớn.

         Dưới thời Cảnh Thịnh (Vua Quang Toản), nhiều phủ huyện ở trấn Quảng Nam sinh loạn, quan trấn phủ bất lực, vua Cảnh Thịnh đã cử Bùi Thị Xuân vào dẹp loạn. Vào đến Quảng nam, Bùi Thị Xuân cho chỉnh đốn lại bộ máy quan lại, chăm lo sức dân, thu phục nhân tâm, đốc thúc dân binh phòng thủ thành phủ, tự mình đi thị sát để tìm hiểu dân tình. Bằng sự quyết đoán táo bạo Bùi Thị Xuân đã cho cách chức bọn quan lại thối nát, mở cho dân lầm đường trở về cuộc sống lương thiện và trừng trị những ai cố tình gây rối. Những việc làm đó đã làm nạn trộm cướp ở Quế Sơn chấm dứt, dân chúng yên ổn làm ăn, sinh sống. Từ đây, tiếng tăm quan trấn thủ Bùi Thị Xuân đức rộng, tài cao chẳng mấy chốc lan rộng khắp vùng Quảng Nam.

Năm 1798, Vua Cảnh Thịnh xuống chiếu dụ kêu gọi trai tráng hai phủ Thuận – Quảng sung quân đánh giặc.Trước thế nước lâm nguy, nam nữ khắp nơi kéo về xin gia nhập quân đội, Bùi Thị Xuân được giao nhiệm vụ quản lý tân binh, sau thời gian tập luyện đội quân áo đỏ do bà quản lý ngày càng đông và nổi tiếng là đội quân tinh nhuệ, gan dạ.

Tháng 6 năm 1801, Tướng của Nguyễn Ánh là Lê Văn Chất đem quân bủa vây thành Quảng Nam , Bùi Thị Xuân nhận lệnh đem hai ngìn quân hành quân thần tốc vào Quảng Nam.  Với tài cầm quân của mình, Bùi Thị Xuân đã đốc thúc quân lính vây thành, làm quân địch không kịp trở tay, tướng Lê Văn Chất bị bắt sống.

Tháng 9 năm 1801, nghe tin thành Phú Xuân thất thủ, Vua Cảnh Thịnh bị vây ở Thuận an, Bùi Thị Xuân đã đem quân về Thuận An, tả xung hữu đột phá vòng vây đưa Vua Cảnh Thịnh ra Quảng Bình. Tại Quảng Bình, Bùi Thị Xuân chỉ huy năm ngàn quân tiến đánh quân Nguyễn Ánh ở thành Trấn Ninh. Đánh lâu nhưng thành chưa chuyển, vua muốn rút lui, Bùi Thị Xuân tâu rằng: “ Nay thế trận chưa phân thắng bại, quân sĩ ai nấy đều một lòng  quyết chí, nếu Hoàng thượng lui quân xin chém đầu thần thiếp đã”.  Vua Cảnh Thịnh cảm động trước tấm lòng sắt đá của Bùi Thị Xuân đã ở lại chiến thành. Quân Tây Sơn dưới sự chỉ huy của nữ tướng tài ba Bùi Thị Xuân đã chiến đấu vô cùng anh dũng, nhưng do quá chênh lệch về lực lượng , Vua Cảnh Thịnh rút lui, buộc Bùi Thị Xuân cho quân rút về Nghệ An. Đến nơi, Bùi Thị Xuân khuyên Vua huy động binh mã trấn giữ Nghệ An nhưng vua nghe lời bọn đại thần ham sống sợ chết chạy về Thăng Long.

Tháng 2 năm 1802, Trần Quang Diệu chỉ huy quân chiếm được thành Quy Nhơn, sau đó ông rời Quy Nhơn theo đường thượng đạo sang Lào rồi đến Nghệ An, Bùi Thị Xuân nghe tin đi đón chồng, đến huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An thì bị giặc phục kích bắt sống.

Bắt được danh tướng Bùi Thị Xuân, Nguyễn Ánh đưa về Phú Xuân rồi tiến đánh Thăng Long, đánh bại vua Cảnh Thịnh.

Về lại Phú Xuân, Nguyễn Ánh gặp Bùi Thị Xuân và vào chuyện ngay: “ Ta từng nghe nhà ngươi hội đủ cả trí, nhân, dũng , vậy mà đi phò Nguyễn Huệ thì thật uổng…” . Bùi Thị Xuân đáp : “ Ta chưa thấy ai tự phong mình làm vua mà ăn nói hồ đồ, bụng dạ nhỏ nhen như nhà ngươi. Nếu tiên đế ta không thác sớm hoặc triều đình Cảnh Thịnh có thêm một nữ nhi như ta nữa thì dễ gì nhà ngươi đặt chân được đến đây”.

Nguyễn Ánh tức giận ra lệnh hành hình cả gia đình bà. Trước cái chết oanh liệt của Nữ tướng Bùi Thị Xuân, nhân dân ta đã dành nhiều tình cảm cho bà bằng những lời ca ngợi:

Vận nước đang xoay chuyển
Quần thoa cũng vẫy vùng
Liều thân lo cứu chúa
Công trận quyết thay chồng.
Khảng khái khi lâm nạn!
Kiên trinh lúc khốn cùng
Ngàn thu gương nữ liệt
Gương sáng hãy soi chung

Bài viết liên quan

Họ Hoàng- Huỳnh(黃) Họ Hoàng (tên gọi được ghép bằng bốn chữ: Nhất, Bát, Thảo, Điền đem sắp xếp gọn lại mà thành 一入廿田。黃). Họ Hoàng là dòng họ lâu đời nhất của Trung Quốc, có từ thuở hồng hoang. Do loạn phương bắc, dòng họ di chuyển đến tập trung ở nam sông Dương […]

QUẬN CÔNG HOÀNG NGŨ PHÚC.

Quận Công Hoàng Ngũ Phúc: vị lão tướng – hoạn quan – đã từng đánh bại cả chúa Nguyễn và Tây Sơn ở tuổi 63 Hoàng Ngũ Phúc (Hoàng Đình Việp) sinh năm 1713. Ông có nhiều công lao nên được triều đình Lê – Trịnh (thế kỷ XVIII) rất trọng dụng. Cuộc đời, sự […]

LÃO TƯỚNG ĐINH LIỆT.

Lão tướng Đinh Liệt: công thần phò tá 4 đời vua Lê, 70 tuổi vẫn cầm quân đại phá Chăm Pa Đinh Liệt là vị danh tướng khai quốc thời Lê sơ, ông từng tham gia hội thề Lũng Nhai, làm quan trụ cột qua bốn đời vua, góp công lớn giúp Giang Sơn thịnh […]

Thư mời tài trợ …!

THƯ MỜI TÀI TRỢ – KGB GOLF GROUP – MÙA GIẢI KGB TOURNAMENT 2023-2024 Kính gửi : Quý Đối Tác ! Lời đầu tiên, xin phép cho tôi được thay mặt hơn 2000 golfer thành viên của KGB Golf Group xin gửi tới quý đối tác lời chào, lời cảm ơn sâu sắc vì đã luôn […]

SỬ SÁCH TRUNG QUỐC ĐÃ KHIẾP SỢ NHƯ THẾ NÀO KHI NHẮC VỀ NHỮNG NGƯỜI PHỤ NỮ NƯỚC VIỆT

Dẫu là phận nữ nhi nhưng khi phất cao cờ nghĩa chống lại sự đô hộ hà khắc của các chế độ phong kiến Phương Bắc thì họ luôn được các hào kiệt khắp nơi hưởng ứng. Những cuộc khởi nghĩa của các vị tuy nhanh chóng bị dập tắt nhưng đã khiến cho những […]